Otosclerose
Deze pagina heeft tot doel u informatie te geven over otosclerose. De tekst is bedoeld als ondersteuning van het consult door de arts (KNO-, maar ook huisarts) en dient niet als vervanging van een consult. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de tekst wordt beschreven.
Inleiding
Otosclerose is een aandoening van het oor waarbij het gehoor geleidelijk afneemt. In een normale situatie wordt het geluid door het trommelvlies opgevangen. Vervolgens wordt dit door de gehoorbeenketen doorgegeven aan het slakkenhuis. De gehoorbeenketen bestaat uit de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel. Bij otosclerose kan geluid minder goed doorgegeven worden door extra botaangroei rondom de stijgbeugel. Dit leidt tot een gehoorverlies en kan problemen opleveren in het dagelijks leven. Waarom dit gebeurt is niet bekend en er zijn geen maatregelen bekend om de aandoening te voorkomen. Wel zijn er mogelijkheden om het gehoor te verbeteren.
Voorkomen
Gemiddeld zijn er ongeveer 1000 tot 1500 nieuwe patiënten per jaar. Dit betreft vaker mensen met een Kaukasische achtergrond. Waarom er een verschil is in het voorkomen van de ziekte en de etnische achtergrond is onbekend. Ook komt de ziekte ongeveer tweemaal zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen. Meestal manifesteert otosclerose zich bij mensen die tussen 20 en 40 jaar oud zijn. Een opvallend kenmerk is dat het proces van otosclerose kan versnellen bij vrouwen die zwanger zijn: bij twintig tot veertig procent van hen doet zich een versnelling van de ziekte voor. Ook hiervoor is geen sluitende verklaring. Leden van één familie waarin otosclerose vaker voorkomt, hebben gemiddeld een grotere kans op de ziekte dan anderen. De exacte mate van overerving is nog niet bekend.
Klachten
Patiënten merken een langzaam toenemend gehoorverlies. Vaak begint dit aan één oor maar op termijn zijn vaak beide oren aangedaan. Soms merken mensen ook een constant, niet kloppend oorsuizen. Oorpijn, loopoor, duizeligheid of evenwichtsstoornissen komen in principe niet voor bij deze aandoening.
Oorzaak en diagnose
In het ziekteproces wordt het bot van mindere kwaliteit (otospongeose) waarna dit zich verhardt en zich kan uitbreiden. De oorzaak hiervan is vooralsnog onduidelijk. Wanneer door dit proces de voetplaat van de stijgbeugel gefixeerd raakt, kunnen de trillingen van het geluid minder goed doorgegeven worden aan de haarcellen van het slakkenhuis. Dit wordt een geleidingsgehoorverlies genoemd. Het proces kan zich ook in het slakkenhuis voordoen en dan leidt dit tot een perceptief gehoorverlies. Ook is een combinatie van beiden mogelijk. Om dit te onderzoeken wordt vaak eerst een hoortest verricht. Aanvullend kan er een CT-scan gemaakt worden waarbij eventuele otosclerose zichtbaar kan gemaakt kan worden.
Behandeling
De behandeling hangt af van de lokalisatie van de otosclerose en het type en de mate van gehoorverlies. Indien het een geleidingsgehoorverlies betreft kan gepoogd worden de gehoorbeenketen geheel of gedeeltelijk te vervangen. Daarbij kan er tijdens een operatie een klein gaatje in de voetplaat van de stijgbeugel gemaakt worden (stapedotomie). Hierin wordt een kleine prothese geplaatst die de trillingen weer goed kan doorgeven. Soms is dit niet mogelijk en moet de voetplaat (gedeeltelijk) verwijderd worden. Daar wordt een ander materiaal overheen gelegd waar weer een metalen prothese op kan rusten. Het kan zijn dat patiënten hierna nog steeds een hoortoestel nodig hebben met name indien er ook nog sprake is van een perceptief gehoorverlies. Een alternatief voor bovenstaande operaties is het plaatsen van een schroef in het bot achter het oor. Hierdoor worden trillingen door het bot doorgegeven aan het slakkenhuis in plaats van door de aangedane gehoorbeenketen.
Wanneer het om een perceptief gehoorverlies gaat helpen bovenstaande ingrepen niet. Dat komt omdat het slakkenhuis dan zelf niet goed meer werkt. Bij ernstig gehoorverlies kan cochleaire implantatie dan overwogen worden. Hierbij wordt een elektrode in het slakkenhuis gelegd die met elektrische signalen het slakkenhuis stimuleert. De otosclerose kan het moeilijker maken deze ingreep succesvol te verrichten. Onafhankelijk van het type gehoorverlies kan er geprobeerd worden het gehoorverlies te compenseren met hoortoestellen.
Verwacht beloop in de tijd
De prognose na een gehoorverbeterende operatie is zeer goed. Na ongeveer 6-8 weken is het oor helemaal hersteld van de ingreep.
Slotwoord
Het is niet mogelijk om op deze voorlichtingspagina alle details van otosclerose te beschrijven (zie ook de tekst op de introductiepagina).
Het internet kan de individuele patiënt meestal niet volledig informeren, omdat er veel, soms tegenstrijdige, informatie kan worden gevonden. Wij raden u daarom aan al uw vragen aan uw behandelend arts te stellen, zodat – op uw persoonlijke situatie – gerichte adviezen en antwoorden kunnen volgen.
Het kan zijn, dat u ondanks de uitleg van uw KNO-arts nog vragen heeft of dat u meer informatie wilt. Aarzel dan niet contact op te nemen met uw KNO-arts en om nadere uitleg te vragen. Aan dat verzoek zal graag worden voldaan.
De auteursrechten op de door Medical Visuals vervaardigde illustraties die zijn opgenomen op deze website berusten bij Medical Visuals. Gebruik van deze illustraties door leden van de NVKNO of derden is aan voorwaarden onderhevig. Voor meer informatie kunt u zich wenden tot Medical Visuals (maartje@medicalvisuals.nl).
