Hyperacusis

Inleiding

Hyperacusis is Grieks voor: ik hoor teveel.

Mensen met hyperacusis ervaren gewone geluiden als hinderlijk, irritant of zelfs pijnlijk. Wie overgevoelig is voor geluid kan het vele geluid niet onbewust filteren. Dat betekent dat diegene de hele dag wordt overladen met onaangenaam en meestal onvermijdelijk geluid.

Voorkomen

Naar schatting 3% van de Nederlandse bevolking heeft op de een of andere manier last van hyperacusis.

Klachten

De ernst en mate van hyperacusis verschilt per persoon. Hyperacusis komt voor op alle leeftijden, is meestal chronisch en gaat vaak gepaard met tinnitus (oorsuizen) en gehoorverlies.

Lage tolerantiegrens
Iedereen heeft een geluidstolerantiegrens: geluid boven deze tolerantiegrens is pijnlijk. Bij mensen met hyperacusis is de bovengrens gezakt. Hierdoor kunnen ‘normale’ geluiden onverdraaglijk zijn. De volumeknop in de omringende wereld staat voor iemand met hyperacusis permanent op een te hoge stand.

Beperking in dynamisch bereik gehoor
De oren van mensen met hyperacusis hebben een beperking in hun zogenaamd ‘dynamisch bereik’. Het dynamisch bereik is het vermogen van onze oren om zich snel aan te passen aan wisselende geluidssterkten. Snelle veranderingen in geluid kunnen door mensen die overgevoelig zijn voor geluid moeilijk worden verwerkt, waardoor de waarneming van de geluiden niet wordt gedempt en te luid of te scherp binnenkomen.

Oorzaken Hyperacusis

Hoe hyperacusis precies ontstaat, is nog steeds onbekend. Toch is er wel iets te zeggen over de oorzaken en situaties waarin hyperacusis vaker voorkomt, bijvoorbeeld als gevolg van andere (gehoor)aandoeningen of probleem in de hersenen.

Kijk hiervoor ook op de website van de Stichting Hoormij.

Gehoorbeschadiging als aanleiding
Men vermoedt dat hyperacusis wordt veroorzaakt door schade aan het gehoororgaan, door bijvoorbeeld blootstelling aan te hard lawaai, ooroperaties, oorontstekingen, een klap op het hoofd of bij het gebruik van sommige medicijnen zoals bepaalde soorten antibiotica (zoals gentamycine) of chemotherapie (bijvoorbeeld cisplatine). Er lijken overeenkomsten te bestaan met de wijze waarop tinnitus (oorsuizen) ontstaat, namelijk in de hersenen die horen bij het gehoor (het centraal auditieve systeem). Als gevolg van een probleem in of rondom de oren, zijn die hersendelen hun aansturing kwijt en gaan hun eigen leven leiden. Daarmee ontstaat er soms een fantoomgeluid zoals tinnitus of een overproductief deel van de hersenen dat leidt tot hyperacusis.

Hersenbeschadiging als aanleiding
Ook beschadiging van het zenuwstelsel kan een oorzaak zijn van het overgevoelig zijn voor geluid. Oorzaak kan ook een verstoorde communicatie zijn tussen het gehoororgaan en de hersenen die de geluidsprikkels compenseren. Eén van de gevolgen van een hersenbloeding kan ook overgevoeligheid voor geluid zijn. Hyperacusis is ook beschreven na een hersenschudding of bij aandoeningen als MS.

Diagnose hyperacusis

De KNO-arts en audioloog kunnen onderzoeken of er inderdaad sprake is van hyperacusis (overgevoeligheid voor geluid). Misschien kan een KNO-arts een specifieke oorzaak vaststellen, maar in de meeste situaties wordt die helaas niet gevonden. De KNO-arts zal waarschijnlijk KNO-onderzoek doen en mogelijk een hoortest verrichten.

Te hoog volume

Sommige testen gaan gepaard met geluiden of volumes waar u nou juist overgevoelig voor bent. Geef dat helder aan, zodat diegene die de hoortest afneemt daar rekening mee kan houden!

Erkenning voor uw aandoening en behandeling

Als u begrip krijgt voor hyperacusis, in uw werk en uw dagelijkse omgeving, dan kunt u dit integreren in uw leven en er meer ontspannen mee omgaan. Omdat over de oorzaken van hyperacusis nog weinig bekend is, gaat het voorlopig vooral om te leren leven met deze aandoening en er erkenning voor krijgen. Want dat laatste is nog lang niet altijd het geval.

Mogelijke behandelingen van hyperacusis
Naaldhakken op parket, geritsel van kranten, bestekla-geluiden, schreeuwende kinderen en/of achtergrondmuziek in een restaurant kunnen heel vervelend zijn en vaak niet te vermijden. Lukt dat wel, dan is dat een eerste stap in het accepteren van hyperacusis. De voornoemde geluiden maken uw hyperacusis niet erger.
Medicijnen tegen hyperacusis bestaan niet, al helpen sommige medicijnen wel om de prikkelverwerking wat te onderdrukken. Vraag hiernaar bij uw KNO-arts of huisarts.

Naast zelf proberen de hyperacusis te accepteren en uw omgeving erover te informeren (het is immers niet zichtbaar voor anderen), kan soms een psycholoog of audiologisch centrum u helpen om de hyperacusis te accepteren en ermee te leren omgaan. Tijdens deze begeleiding en soms het doen van oefeningen (wennen aan vervelende geluiden) kunt u leren om minder gevoelig te reageren op geluiden.

Wellicht kunt u steun vinden in de ervaringen van lotgenoten. U kunt lotgenoten bij de Stichting Hoormij vinden tijdens de voorlichtingsavonden en lotgenotendagen die de commissie Tinnitus & Hyperacusis organiseren.

Tip
Biedt uw vrienden, collega’s en familie, maar ook overheden en instanties als de WMO en UWV de juiste informatie over hyperacusis aan. Verwijs ze bijvoorbeeld naar deze website, zodat mensen zich kunnen informeren over hyperacusis. Dit brengt een bewustwordingsproces op gang en dat is essentieel. Want hoe meer kennis er is, hoe groter het begrip. En dat heeft de hyperacusis patiënt hard nodig.

Zoek de juiste behandeling
Onze huidige herriemaatschappij betekent voor mensen met hyperacusis een regelrechte bedreiging. Met hyperacusis leren omgaan is dan ook bittere noodzaak en tegelijkertijd ook een hele kunst. Uw KNO-arts of audioloog kunnen u daarvoor doorsturen naar de juiste hulp. Ook op de website van de Stichting Hoormij kunt u bekijken welke therapieën of behandelingen u mogelijk verder kunnen helpen.

Slotwoord

Deze voorlichtingspagina over hyperacusis is in samenwerking met de NVVS (de voorloper van de Stichting Hoormij) gemaakt. De tekst op deze website is een beknopte versie van de tekst die bij de Stichting Hoormij te vinden is.

Het is niet mogelijk om op deze voorlichtingspagina alle details over hyperacusis te beschrijven (zie ook de tekst op de introductiepagina).
Als u nog vragen heeft of meer informatie wilt, aarzel dan niet om contact op te nemen met uw KNO-arts. Aan dat verzoek zal graag worden voldaan.
Uiteraard kunt u ook veel informatie vinden bij de Stichting Hoormij.